Plato’s knapste leerling

Als de Wet van Godwin niet al sinds 1990 bestond zou hij zijn uitgevonden door Rob Riemen. In zijn recente boek De Eeuwige terugkeer van het fascisme maakt hij consequent vergelijkingen tussen het optreden van Geert Wilders en het fascisme van de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw. De Godwins vliegen je om de oren.

Dat Riemen het zwaarste retorische middel inzet om zijn punt te scoren is opmerkelijk. Het hanteren van de Godwin is een middel waarmee je elke discussie juist doodslaat, zoals Arend Jan Boekestijn ook terecht heeft opgemerkt. Dan verleg je immers het gespreksonderwerp van de opvattingen van Wilders en de PVV in één klap naar het zwaar beladen thema van de Tweede Wereldoorlog en alles wat daaraan vooraf is gegaan. Einde discussie. Zeker van een intellectuele homo universalis zoals Riemen zichzelf graag ziet, had meer mogen worden verwacht. Zou je zeggen. Maar wil Riemen eigenlijk wel een publieke discussie?

Om die vraag te beantwoorden moeten we ons verdiepen in het gedachtegoed van Riemen en in zijn inspiratiebron. Riemen is een elitist. Hij kent een grote rol toe aan elites in de diverse geledingen van de maatschappij. In zijn visie hebben elites de natuurlijke taak om op het gebied van politiek, cultuur en wetenschap de koers te bepalen. Zij voeren de discussie onderling, zetten de lijnen uit en stellen de maatschappelijke doelen vast. Zij doen dit simpelweg omdat zij hiervoor het best gekwalificeerd zijn. Het gewone volk – iedereen die niet tot de elite behoort – onderwerpt zich aan de leiding van de elite.

Het is niet moeilijk om in dit wereldbeeld de denkbeelden van de filosoof Plato te herkennen. In zijn politieke werken Staat, Staatsman en Wetten heeft Plato zijn ideale maatschappij geschetst. De staat moet in Plato’s opvattingen worden geleid door een elite van ontwikkelde mensen, de wetenschappers. Zij hebben letterlijk de vrije hand in het bestuur. Alle middelen staan ter beschikking om hun gezag te handhaven: geweld, onderdrukking en dwang. De bevolkingslagen onder de elite, de krijgers en het gewone volk, zijn volledig ondergeschikt aan de wetenschappers en hebben geen invloed op het bestuur van de staat. Zij houden zich alleen bezig met militaire taken en met de productie van voedsel en de noodzakelijke maatschappelijke voorzieningen. Kortom: het volk staat buitenspel, is monddood en luistert eerbiedig naar de aanwijzingen van de elite. Ongehoorzaamheid wordt zwaar gestraft. Volk en elite mogen zich niet vermengen, dat zou verval van de maatschappij betekenen.

Duidelijk is dat Plato’s politieke filosofie fundamenteel antidemocratisch is. De Atheense democratie was hem een doorn in het oog, zeker nadat zijn leermeester Socrates door de democratische machthebbers ter dood was gebracht. Open discussie en democratische structuren leiden volgens Plato alleen maar tot ellende. Plato’s beschrijving van de ideale staat heeft tot op de dag van vandaag invloed. De Engelse filosoof Karl Popper heeft in zijn The Open Society And Its Enemies gewezen op de directe lijn tussen Plato’s politieke opvattingen en autoritaire systemen als communisme, nazisme en fascisme anderzijds. Linkse en rechtse dictators van diverse pluimage moeten het werk van Plato goed hebben bestudeerd.

Terug naar Rob Riemen. Ook hij heeft Plato goed gelezen. Deze elitaire denker, in de meest letterlijke zin van het woord, heeft een broertje dood aan de recente maatschappelijke ontwikkelingen. Het publieke debat wordt niet meer keurig in goede banen geleid door de politieke en culturele elites. De informatiemaatschappij heeft de gewone burger de mogelijkheid gegeven om zich te mengen in de zaken die altijd het natuurlijke domein van de elite zijn geweest. Jan en Alleman bemoeit zich maar overal mee. Politici als Wilders spelen hier handig op in en voeden de onderbuikgevoelens van burgers. Ook de elites zelf zijn gecorrumpeerd door de invloed van massamedia, geldzucht en nihilisme. Deze boodschap komt je op elke pagina van De Eeuwige terugkeer van het fascisme tegemoet. De maatschappij is te “gelijk” geworden. Het verval is ingetreden.

Riemen wil dit maatschappelijke verval stuiten. Hij wil terug naar de tijden van weleer waarin de ontwikkelde en beschaafde elites het voor het zeggen hadden. In de politiek, in de kunst, in de wetenschap en in de economie. Openbaar debat is leuk en aardig, maar moet natuurlijk in de eerste plaats door de elites zelf worden gevoerd. Zij zetten de toon en hebben een natuurlijke roeping: het bepalen van de geestelijke waarden van de maatschappij. Het volk moet weer luisteren naar de wijsheid van de elites en zich niet laten ophitsen door populistische politici. De boodschap van Riemen is gericht tegen gelijkheid, tegen democratie en tegen de moderne informatiemaatschappij. Dit elitisme is reactionair van karakter: terug naar het regententijdperk en de macht van de wijzen.

Rob Riemen kan zich dan ook met recht de knapste leerling van Plato noemen. Dat is niet iets om trots op te zijn.

Advertenties

2 comments

  1. Riemen’s zwakste argument is nog wel ‘dat men niet weet waar fascisme toe leidt’.. Waarom is het dan een probleem? En je kunt van het socialisme natuurlijk precies hetzelfde zeggen. Wilders een fascist noemen is niets anders dan een zwaktebod van tegenstanders die een open en vrije discussie met hem over de toenemende invloed van de islam en massa-immigratie niet willen of durven te voeren. Dat gaat al sinds de jaren zeventig zo.

  2. Rob Riemen voldoet zelf prima aan de kenmerken van een fascist. En dan bedoel ik een fascist en niet een nazi!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s