De modieuze misvattingen van Riemen en Warmelink

De laatste tijd is het bon ton geworden onder linkse intellectuelen om de opvattingen van Geert Wilders en de PVV te vergelijken met het fascisme. Met groot gemak worden historische barrières en maatschappelijke settings doorbroken om Wilders neer te zetten als Fascist 2.0.

Cultuurfilosoof Rob Riemen wijdde er zelfs een Nexus-boekje aan en staatsrechtgeleerde Han Warmelink schreef er onlangs een opiniestuk over in de Volkskrant, waarmee hij zich een ware Riemen-adept betoonde. De conclusies van deze heren worden rap getrokken: Wilders voedt zich met de onderbuikgevoelens in de maatschappij, is tegen de multiculti-samenleving en is dus een fascist.

Riemen vindt populisme hetzelfde als fascisme en Warmelink vindt kritiek op de liberale markteconomie een kenmerk van fascisme. Modieus misbruik van de term ‘fascisme’ zal ik het maar noemen. Van zelfverklaarde intellectuelen verwacht je een toch meer solide argumentatie. Deze vergezochte en absurde vorm van framing gaat helaas een eigen leven leiden in het publieke debat, hoe aanvechtbaar de vooronderstellingen ook zijn. Het valt waarachtig nog mee dat intellectuele critici van de PVV nog geen vergelijking durven te maken met het nazisme, de totaal misdadige en immorele uitloper van het fascisme. Zo’n vergelijking is gelukkig zelfs voor het politiek-correcte establishment in ons land een brug te ver. Maar Wilders als fascist betitelen, dat kan blijkbaar wel.

De gesuggereerde overeenkomsten tussen Wilders’ politieke boodschap en het fascisme gaan echter op allerlei essentiële punten mank. Zouden de heren Riemen en Warmelink zich ooit echt hebben verdiept in de kilometersdikke rij studies van historici, politicologen en sociologen over het fascisme en nazisme? Ik vraag me het af. Ik noem alleen al de werken van Stanley Paine, Roger Eatwell, Roger Griffin en Robert Paxton. Ik kan me niet voorstellen dat ze na het lezen van deze studies nog dezelfde conclusies durven te trekken.

Het fascisme dat zich vanaf de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw ontwikkelde in Italië, Spanje en Portugal, in diverse pro-Duitse satellietregimes en in Japan heeft werkelijk niets van doen met de sweeping statements van Geert Wilders en met het partijprogramma van de PVV. Dat kan iedere eerstejaarsstudent geschiedenis bevestigen. Geert is geen fascist, ook geen neo-fascist en de PVV is geen fascistische partij. Benito Mussolini. Francisco Franco en Ante Pavlic zouden zich in hun graf omdraaien.

Wat kenmerkt het fascisme? Diverse wetenschappers hebben hun visie op de wezenskenmerken van de fascistische ideologie gegeven. In al die visies, hoe uiteenlopend ook, is een rode draad waarneembaar. Allereerst valt het revolutionaire karakter van het fascisme op. Niks voortbouwen op bestaande tradities en instellingen, er moet een breuk met het verleden komen. Fascisme leeft op ressentiment, een afrekening met de bestaande politieke orde. Niet in de vorm van openbaar debat en geleidelijke hervormingen, maar in de vorm van een krachtige, snelle afrekening: buiten spel zetten, onderdrukken en uiteindelijk verbieden van alle andere politieke partijen. Of ze nu christelijk, liberaal, socialistisch of conservatief zijn. De politieke democratie wordt als staatsvorm door het fascisme verafschuwd. Er is in de fascistische maatschappijvisie maar één politieke partij die er toe doet en dat is de fascistische partij zelf.

Fascisme heeft zich in de geschiedenis gemanifesteerd als een autoritaire, gewelddadige ideologie. Geweld en terreur werden gezien als gerechtvaardigde middelen om de macht te verwerven en te behouden. De geweldsverheerlijking uitte zich op straat door middel van knokploegen die andersdenkenden aanvielen en vernielingen aanrichtten. De verheerlijking van het geweld leidde ook tot opbouw van een groot militair apparaat en paramilitaire groeperingen. Een sterk leger was nodig om de gerechtvaardigde expansie van de nationale staat buiten de landsgrenzen mogelijk te maken. Het volk heeft immers recht op levensruimte.

De fascistische taal en wijze van denken is vol metaforen: volk, staat, leider, natie, land, geest, cultuur zijn uitwisselbare begrippen. Fascisme kent ook een extreem doorgevoerde leiderschapscultus. De politieke leider belichaamt de natie en alle onderdanen zijn hem absolute gehoorzaamheid verschuldigd. Het gaat nog verder: de leider belichaamt de wil van het volk en de staat. Hij is de enige die de ware belangen en wensen van de natie kent en kan realiseren. Grondwet, wetten en rechtspraak zijn alleen van belang voor zover ze van pas komen als middel om de wil van de leider uit te voeren.

Bovenal kent het fascisme een extreem doorgevoerd nationalisme dat is vermengd met racistische superioriteitsopvattingen. Andere volkeren worden expliciet beschouwd als minderwaardig en zullen uiteindelijk moeten worden onderworpen aan het gezag van het superieure ras. Deze zienswijze gaat gepaard aan de overtuiging dat er een gemeenschappelijke vijand is die verantwoordelijk is voor alle maatschappelijke rampspoed. Die vijand moet te vuur en te zwaard worden bestreden en uiteindelijk vernietigd.

Menen Wilders-bashers als Riemen en Warmelink nu in alle ernst dat de verwrongen politieke ideologie van het fascisme die leeft op geweld, terreur, onderdrukking, vervolging en moord iets te maken heeft met de opvattingen van Geert Wilders? Lees eens een gedegen studie over Mussolini en het Italiaanse fascisme, zou ik de heren willen voorstellen. Je kan Wilders een populist noemen en een fervent criticus van de multiculturele samenleving en het islamisme. Maar een fascist? Schei toch uit. Laat er voortaan een discussie op inhoud worden gevoerd en niet op basis van kretologie en gekunstelde historische parallellen.

Advertenties

2 comments

    • Het geloof in een natuurlijke sociale hiërarchie geldt voor het communisme en het conservatisme ook, zou ik zeggen. De nare trekken van het fascisme zijn volgens mij meer te wijten aan de afwijzing van democratie, de totalitaire staatsopvattng, de etnische superioriteitsideologie en het geloof in een sterke, oppermachtige leider die boven de wet staat.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s