Antisemitisme en Israelkritiek. Het intellectuele macramé van Ian Buruma.

Wetenschappelijke veelzijdigheid, een brede maatschappelijke interesse en schrijftalent vormen geen garantie voor een helder betoog. Die conclusie kan je trekken na het lezen van het artikel Geert Wilders en Filip de Winter zijn de verkeerde vrienden voor de Joden van Ian Buruma (NRC Opinie en Debat, 8 januari 2011). De titel klinkt uitdagend en veelbelovend: je verwacht een prettig geschreven politiek-correcte tirade tegen de opvattingen van nieuwrechtse politici over Israël.

Altijd boeiende lectuur, nietwaar? Maar wat je krijgt is een doolhof van gedachtensprongen, onterechte dwarsverbanden en een ontknoping die opeens uit de lucht komt vallen. En waar je het tussenliggende stuk niet voor gelezen hoeft te hebben. Deus ex machina.
Ian Buruma is opgeleid als sinoloog en japanoloog. Hij schrijft over de Oost-West-verhoudingen, is publicist in The New York Review of Books en sinds 2003 Luce Professor of Democracy, Human Rights & Journalism aan het Bard College in New York.

Hij is bekend om zijn diepgaande beschouwingen over cultuur, vrijheid en samenleving. Naar aanleiding van de moord op Theo van Gogh schreef hij Dood van een gezonde roker (2006) dat werd genomineerd voor de Samuel Johnson Prize 2006. In 2008 kreeg Buruma de Erasmusprijs. Een erudiete wereldburger dus, met een manier van denken die de erudiete wereldburger eigen is: wars van alledaagse oppervlakkigheid en onderbuikgevoelens. Een man van de grote lijnen, van de redelijkheid en van het overzicht.

Toegegeven, Ian Buruma schrijft prachtig. Maar in zijn NRC-artikel raakt de lezer verstrikt in een wirwar van namedropping en opeenstapeling van heftige thema’s. De namen: Geert Wilders, Heinz-Christian Strache, Filip de Winter, Richard Nixon, Jezus Christus, Theodor Herzl, David Ben-Gurion, het Palestina Komitee, Gretta Duisenberg, Dries van Agt, José Saramago. De thema’s: antizionisme, islamofascisme, Joods-Christelijke waarden, antisemitisme, de Zesdaagse oorlog van 1967, de Yom Kippoer Oorlog van 1973, de Islam, Nazi-Duitsland, Jenin, Auschwitz, ultranationalisme, de politiek van de Israëlische regering, het Palestijnse probleem. Dit conglomeraat van heftigheid passeert in duizelingwekkend tempo de revue. Met touwtjes en plakband door Buruma aan elkaar gehecht en dat allemaal op nog geen 2 A4-tjes. Op zich een prestatie. Buruma sluit af met de stelling dat Israël met zulke nieuwrechtse vrienden geen vijanden nodig heeft. Ian Buruma verklaart de wereld in het algemeen en eh ja, wat eigenlijk in het bijzonder?

Wat zou Ian Buruma nu hebben bedoeld? Een korte poging tot reconstructie. Buruma heeft weinig op met nieuwrechtse politici die pro-Israël zijn. Dit soort politici heeft namelijk of zelf “bruine antecedenten” (De Winter en Strache) of zijn filosemiet (Wilders). En dat laatste is natuurlijk een diskwalificatie in de ogen van Buruma. Hij weet zich daarin geheel gesteund door zijn collega-hoogleraar Evelien Gans, die in dezelfde NRC het filosemitisme gelijke wortels als het antisemitisme toekent. De “verkeerde vrienden van Israël” zoals Buruma Wilders en zijn nieuwrechtse kompanen noemt, bezoeken Israël en steunen de ultranationalisten in de Israëlische regering. Daarmee wakkeren zij de mythe van de islamitische dreiging aan en dat maakt een vreedzame oplossing van het Israëlisch-Palestijnse conflict onmogelijk. Dat is de boodschap van Ian Buruma. En dat is waar hij de intellectuele mist ingaat.

Het gevaar zit hem namelijk niet zozeer in de opvattingen van nieuwrechtse politici. Je kan en mag uiteraard kritiek hebben op hun Groot-Israël idealen en je afvragen of die oplossing werkelijk de vrede dichterbij brengt. Maar in het politieke discours moet ruimte zijn voor zulke meningen. Het gevaar zit hem in de manier van denken die ten grondslag ligt aan de analyse van Buruma. Een manier van denken die helaas karakteristiek is voor een groot deel van de intellectuele elite in ons land als het gaat om de catchwords Joden en Israël. Ik noem deze manier van denken Intellectueel Macramé: het aan elkaar breien van afzonderlijke thema’s en problemen, die als enige grootste gemene deler hebben dat het ergens over Joden gaat.

Die thema’s en problemen beschouwt de intellectuele macramist niet afzonderlijk. Hij doet zijn best aan te tonen dat alles met alles samenhangt. Daarmee ontstaat een onontwarbare kluwen aan ellende, als gevolg waarvan pijnlijke oorzaken niet meer bij naam te hoeven worden genoemd, pijnlijke keuzes niet hoeven te worden gemaakt en pijnlijke maatregelen niet hoeven te worden genomen. Concreet gesteld: Intellectueel Macramé bestaat uit het permanent aan elkaar koppelen van de problemen van de multiculturele samenleving, islamisme, antisemitisme, opkomst van nieuwrechts en Israelkritiek. Dit fenomeen is helaas wijd en zijd verspreid onder het politiek-correcte deel van de intellectuele elite in ons land. Deze geesteshouding vertroebelt de discussie, leidt tot wegkijken van maatschappelijke problemen en geeft de politici een alibi om niets te doen.

Ian Buruma, maar ook Evelien Gans, Geert Mak en Maarten van Rossem zijn nationale voorbeelden van intellectuele macramisten. Als je dat bent, hoef je je ook niet druk te maken om concrete bestrijding van antisemitisme en Jodenhaat. Want dan moeten eerst de problemen in Israël en de Palestijnse gebieden zijn opgelost. En bovendien zijn het vooral radicaal rechtse politici en filosemieten die zich uitspreken tegen antisemitisme. Die lieden willen ook een Groot-Israël, dus dan weet je het wel. En ze misbruiken de veronderstelde opkomst van het antisemitisme voor hun eigenlijke agenda: het verzet tegen de Islam en de multiculturele maatschappij. De intellectuele marcramist ziet het gewelddadige islamisme ook graag in het licht van het Israëlisch-Palestijnse conflict. Hij impliceert daarmee dat vrede in het Midden-Oosten een einde zal maken aan het islamofacisme en wereldwijd religieus terrorisme. Hoe naïef kan je zijn.

De verwording van het politiek-correcte denken tot intellectueel macramé is heilloos en leidt tot lethargie. Wat we nodig hebben zijn opinieleiders en politici die stoppen met intellectueel macrameeën. Die Gordiaanse knopen doorhakken in plaats van ze te creëren en te bestendigen. Dat heeft Alexander de Grote lang geleden gedaan en dat kan nu ook weer. Buruma moet zijn huiswerk overdoen.

Advertenties

8 comments

  1. Sinds Buruma jaren geleden er blijk van gaf Ramadan niet te doorzien,ben ik allergisch voor zijn
    hautaine eruditie (?)Zelfs zijn eens bewonderde boeken over Japan heb ik bij het oud papier gelegd.
    Melanie Phillips heeft helaas gelijk ;feiten en redelijke argumenten raken deze zich superieur wanende scribenten totaal niet.
    Hopelijk keert het onvolprezen internet(met analytici zoals Asher) het tij .

  2. Schitterende analyse. Ik ben zo vrij geweest om het ook op Brabosh.com te plaatsen omdat de topic van Asher eveneens relevant is voor de Belgisch situatie. Puik geschreven!
    Gr,
    Hugo

  3. Buruma mag en kan stellen wat hij wil maar het verleden van Buruma is pik en pikzwart, ronduit abject kan je wel stellen.
    Buruma was ooit lid van het extreem-radicale linkse Xminy en gedurende zijn periode bij Xminy heeft Xminy bijvoorbeeld het NDF(p) veel geld gegeven, Buruma moet hiervan geweten hebben. Het NDF is een maoistische en uiterst geweldadige club die onderhand verboden is in de Filippijnen.
    Buruma en zijn Xminy waren de verkeerde vrienden van het Filippijnse volk, de bevolking van Noord Korea en ook Birma.

  4. Dit artikel is ook een manier om niet inhoudelijk op Buruma’s artikel te reageren. Past wel in de trend: mensen die over de inhoud (die hen niet bevalt) niets te melden hebben, gaan dan maar reageren op de vorm.

  5. Meneer Buruma doet al wat langer denken aan een ouderwetse Goeroe. Erkend in de sekte van de Rode Roos die hem kritiekloos vereert, daarbuiten gehouden voor de zonderling die uit zijn geschriften en uitspraken naar voren komt. Langzaam maar zeker komen de Nieuwmarxistische kleren van de keizer in beeld. Mogelijk geldt dat ook voor ‘het leuke nieuwsprekende en wegkijkende meedoen’ dat sommigen op sleutelposities in de samenleving bracht.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s